Europese luchtvaartmaatschappijen en luchthavenexploitanten eisen dringende wijzigingen in het nieuwe biometrische grenscontrolesysteem van de Europese Unie, nadat passagiers tot wel vijf uur in de rij moesten staan en sommige vluchten vertrokken zonder reizigers die nog vastzaten bij de immigratiedienst.
Brancheorganisaties hebben gewaarschuwd dat de verstoringen in juli en augustus aanzienlijk kunnen verergeren, wanneer Europese luchthavens naar verwachting zo'n 40 miljoen passagiers meer zullen verwerken dan in de twee voorgaande maanden.
De zorgen betreffen met name het EU-systeem voor in- en uitreisregistratie, bekend als het EES, dat de aankomst en het vertrek registreert van niet-EU-burgers die de buitengrenzen van het Schengengebied overschrijden.
Het systeem vervangt het handmatig stempelen van paspoorten door digitale registratie. Reizigers moeten bij binnenkomst in de Schengenzone persoonlijke gegevens, een gezichtsfoto en vingerafdrukken verstrekken. Deze informatie is bedoeld om de grensbeveiliging te versterken, personen te identificeren die binnen een periode van 180 dagen de toegestane verblijfsduur van 90 dagen overschrijden en de autoriteiten te voorzien van nauwkeurigere gegevens over het in- en uitreizen van reizigers uit Europa.
Luchtvaartorganisaties stellen echter dat het systeem grote druk uitoefent op luchthavens, luchtvaartmaatschappijen en grenscontrolediensten. Ze wijten de lange wachttijden aan onbetrouwbare geautomatiseerde kiosken, onvoldoende personeel, beperkte terminalruimte en ontoereikende verwerkingsfaciliteiten.
In een gezamenlijke brief aan de voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen, pleitten Airports Council International Europe, Airlines for Europe en de International Air Transport Association voor meer flexibiliteit om de biometrische registratie op te schorten wanneer het aantal passagiers de verwerkingscapaciteit van een luchthaven overschrijdt.
De drie organisaties vertegenwoordigen gezamenlijk honderden luchtvaartmaatschappijen en luchthavens in heel Europa.
Ze meldden dat passagiers in de rij stonden buiten de terminalgebouwen en in sommige gevallen zelfs op de open luchthavenplatforms. Sommige luchtvaartmaatschappijen zouden vertrekken hebben uitgesteld in afwachting van de immigratiecontrole, terwijl andere vliegtuigen met lege stoelen moesten vertrekken omdat passagiers hun gate niet hadden bereikt voordat het boarden sloot.
De sector vraagt om luchthavens toe te staan tijdelijk terug te keren naar de conventionele paspoortprocedures tijdens perioden van grote drukte. Ook wil men een permanent noodmechanisme dat gerichte opschorting van EES-controles mogelijk maakt wanneer zich uitzonderlijke operationele problemen voordoen.
De eerste biometrische registratie duurt langer omdat reizigers hun vingerafdrukken en gezichtsfoto moeten aanleveren. Latere reizen zouden sneller verwerkt moeten worden, omdat de gegevens van de passagier dan al in het systeem zijn opgeslagen.
Desondanks zeggen vertegenwoordigers van de luchtvaartsector dat regionale luchthavens, havens en grote internationale knooppunten allemaal problemen ondervinden. De ernst van de verstoring varieert afhankelijk van de personeelsbezetting, het aantal beschikbare kiosken, de capaciteit van de grenscontroles en de paraatheid van de nationale autoriteiten.
Bezoekers uit het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten en andere niet-EU-landen worden het meest getroffen, omdat zij de externe Schengen-grenscontroles moeten passeren.
Leiders in de sector hebben gewaarschuwd dat de aanhoudende onzekerheid internationale bezoekers ervan kan weerhouden naar Europa te reizen, wat het toerisme zou schaden en de reputatie van het continent op het gebied van efficiënte en betrouwbare transportverbindingen zou ondermijnen.
De Europese Commissie heeft het systeem verdedigd en gezegd dat het op de meeste luchthavens effectief functioneert. Brussel stelt dat veel lange wachtrijen ook worden veroorzaakt door bestaande problemen, waaronder personeelstekorten, gebrekkige infrastructuur en een groot aantal vluchten dat in korte tijd aankomt.
EU-functionarissen zeggen dat de huidige regels al toestaan dat sommige controles worden verminderd wanneer de drukte ernstig wordt. Luchtvaartmaatschappijen en luchthavenexploitanten houden echter vol dat die waarborgen onvoldoende zijn.
Ze willen ruimere bevoegdheden om de biometrische verwerking op te schorten totdat luchthavens over voldoende personeel beschikken, de geautomatiseerde kiosken betrouwbaar functioneren en een vertraagde applicatie voor pre-registratie van passagiers volledig beschikbaar is.
Het Europese grensagentschap Frontex heeft eerder aangegeven dat het één tot twee jaar kan duren voordat het systeem in alle deelnemende landen soepel functioneert.
De Europese Commissie zal naar verwachting verder overleggen met vertegenwoordigers van de luchtvaartsector, nu de druk toeneemt om actie te ondernemen vóór de drukste weken van het zomerreisseizoen.
